Cáp quang biển là gì? Phân loại, vai trò chiến lược và cách ứng phó khi sự cố xảy ra

Trong kỷ nguyên Internet toàn cầu, nơi mọi hoạt động từ thương mại điện tử, tài chính, truyền thông đến trí tuệ nhân tạo đều phụ thuộc vào kết nối dữ liệu, cáp quang biển chính là hạ tầng nền tảng quan trọng bậc nhất. Dù ít được nhìn thấy, nhưng hơn 95% lưu lượng Internet quốc tế hiện nay đều đi qua các tuyến cáp quang nằm sâu dưới đáy đại dương.

Vậy cáp quang biển là gì, được cấu tạo ra sao, vì sao chỉ cần một sự cố đứt cáp cũng có thể khiến Internet chậm trên diện rộng? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, phân loại, vai trò chiến lược và các biện pháp xử lý khi cáp quang biển gặp sự cố.

Cáp quang biển là gì? Nguyên lý hoạt động và cấu tạo đặc biệt

Cáp quang biển là hệ thống cáp viễn thông sử dụng sợi quang học, được lắp đặt ngầm dưới đáy biển nhằm kết nối mạng Internet và dữ liệu giữa các quốc gia, khu vực và châu lục. Có thể hiểu đơn giản, nếu mạng Internet trong nước là đường cao tốc nội đô thì cáp quang biển chính là cao tốc xuyên lục địa của thế giới số.

Nguyên lý truyền dẫn của cáp quang biển

Tương tự cáp quang thông thường, cáp quang biển truyền dữ liệu bằng ánh sáng, di chuyển trong lõi sợi quang với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng. Nhờ nguyên lý phản xạ toàn phần, tín hiệu ánh sáng có thể truyền đi hàng nghìn kilomet mà vẫn đảm bảo độ chính xác cao.

Để duy trì tín hiệu trên quãng đường rất dài, dọc theo tuyến cáp quang biển sẽ bố trí các bộ khuếch đại quang (repeater) đặt dưới đáy biển, giúp tái tạo và khuếch đại tín hiệu ánh sáng mà không cần chuyển đổi sang tín hiệu điện.

Cấu tạo nhiều lớp của cáp quang biển

Khác với cáp quang trên đất liền, cáp quang biển phải hoạt động trong môi trường khắc nghiệt như áp suất lớn, nước mặn, dòng hải lưu và va chạm cơ học. Vì vậy, cấu tạo của cáp quang biển vô cùng phức tạp, thường gồm nhiều lớp bảo vệ:

• Lõi sợi quang truyền tín hiệu
• Lớp thạch chống thấm và chống rung
• Ống kim loại (đồng hoặc nhôm) bảo vệ sợi quang
• Lớp cách điện Polycarbonate
• Lớp chống nước bằng băng Mylar
• Dây thép gia cường chống kéo
• Lớp vỏ Polyethylene chống ăn mòn

Nhờ cấu trúc này, cáp quang biển có thể hoạt động ổn định hàng chục năm dưới đáy đại dương.

Phân loại và các tuyến cáp quang biển quan trọng tại Việt Nam

Tùy theo quy mô, khu vực kết nối và công nghệ sử dụng, cáp quang biển được triển khai thành nhiều tuyến khác nhau. Việt Nam hiện là một trong những điểm trung chuyển quan trọng của mạng cáp quang biển khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Các tuyến cáp quang biển quốc tế tiêu biểu

AAG (Asia – America Gateway)
Là một trong những tuyến cáp lâu đời, kết nối Đông Nam Á với Mỹ. Tuy dung lượng không còn quá lớn so với các tuyến mới, AAG vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc chia tải lưu lượng quốc tế.

APG (Asia Pacific Gateway)
Tuyến cáp có dung lượng lớn, kết nối Việt Nam với Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Singapore. APG giúp cải thiện đáng kể tốc độ và độ ổn định của Internet quốc tế.

AAE-1 (Asia – Africa – Europe 1)
Kết nối ba châu lục Á – Phi – Âu, giúp Việt Nam mở rộng hướng kết nối sang châu Âu với độ trễ thấp hơn.

SEA-ME-WE 3 (SMW-3)
Một trong những tuyến cáp dài nhất thế giới, kết nối châu Á – Trung Đông – châu Âu, đóng vai trò dự phòng quan trọng.

TGN-IA (Liên Á)
Kết nối Việt Nam với Nhật Bản, Singapore và đảo Guam, được thiết kế tránh các khu vực có nguy cơ động đất cao.

ALC (Asia Link Cable)
Tuyến cáp mới với dung lượng lớn, do FPT Telecom đầu tư, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2025–2026, giúp Việt Nam chủ động hơn về hạ tầng Internet quốc tế.

Phân loại theo chức năng

• Cáp trục xuyên lục địa
• Cáp kết nối khu vực
• Cáp dự phòng và chia tải
• Cáp nhánh cập bờ (landing cable)

Sự đa dạng này giúp hệ thống Internet toàn cầu hoạt động linh hoạt và giảm thiểu rủi ro khi xảy ra sự cố.

Vai trò của cáp quang biển và cách xử lý khi bị đứt

Vai trò chiến lược của cáp quang biển

Kết nối Internet toàn cầu
Hơn 95% lưu lượng dữ liệu quốc tế đi qua cáp quang biển, bao gồm email, video, giao dịch tài chính, dữ liệu đám mây và AI.

Đảm bảo tốc độ và độ trễ thấp
So với Internet vệ tinh, cáp quang biển có độ trễ thấp hơn rất nhiều, đặc biệt quan trọng với các dịch vụ yêu cầu phản hồi thời gian thực.

Nền tảng của kinh tế số
Thương mại điện tử, fintech, blockchain, trung tâm dữ liệu quốc tế đều phụ thuộc trực tiếp vào cáp quang biển.

Khả năng mở rộng dài hạn
Dung lượng cáp có thể nâng cấp bằng công nghệ ghép bước sóng mà không cần thay toàn tuyến.

Vì sao cáp quang biển thường bị đứt?

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Động đất và địa chấn dưới đáy biển
• Tàu thuyền thả neo, đánh bắt cá
• Thi công hạ tầng biển
• Hao mòn tự nhiên theo thời gian

Chỉ cần một điểm đứt cũng có thể ảnh hưởng đến tốc độ Internet của nhiều quốc gia.

Cách các nhà mạng xử lý khi cáp quang biển gặp sự cố

• Chuyển lưu lượng sang các tuyến cáp dự phòng
• Điều tiết băng thông quốc tế
• Tăng cường kết nối qua tuyến đất liền
• Phối hợp tàu sửa cáp chuyên dụng để khắc phục

Tuy quá trình sửa chữa có thể mất vài tuần, nhưng hệ thống Internet vẫn được duy trì nhờ cơ chế dự phòng.

Kết luận

Cáp quang biển là hạ tầng viễn thông chiến lược, đóng vai trò sống còn trong việc duy trì Internet toàn cầu. Dù ít được nhìn thấy, nhưng mỗi hoạt động trực tuyến của chúng ta đều phụ thuộc trực tiếp vào những tuyến cáp nằm sâu dưới đại dương.

Việc đầu tư, đa dạng hóa tuyến cáp và nâng cao chất lượng hạ tầng quang là yếu tố then chốt giúp đảm bảo kết nối ổn định, an toàn và bền vững cho tương lai số.

Thông tin tư vấn giải pháp cáp quang – hạ tầng viễn thông

Nếu bạn đang cần tư vấn giải pháp cáp quang cho dự án hạ tầng viễn thông, Fasttel luôn sẵn sàng hỗ trợ với các sản phẩm cáp quang đạt chuẩn quốc tế và mức giá cạnh tranh nhất thị trường.

📞 Hotline: 0869516565
📘 Facebook: Viễn Thông Công Nghệ Việt Nam Fasttel
🌏 Website: https://fasttel.vn
🌏 Website: https://www.cholonjsc.com
🎵 TikTok: https://www.tiktok.com/@fasttel.vn